DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Metin BOSNAK
Metin BOSNAK
Giriş Tarihi : 26-04-2022 01:49

Halife Ömer Hayek’i ne zaman okumuştu?

Halife Ömer Hayek’i ne zaman okumuştu?

 

Türk soluyla İslamcılığın benzeşme noktaları vardı bir zamanlar.

Sol sosyalizmin evrensel olduğunu ifade ediyordu.

İslamcılar da İslam’dan çok İslamcılığı evrensel algılama niyetindeydiler.

Solun sloganları vardı.

İslamcıların ayetleri, hadisleri.

Sol sınırları saymıyordu.

“Enternasyonalin” şakındığı her yer vatan olabilirdi

İslamcılık için ise vatan, çetrefilli bir konu oldu.

Kâh “vatan sevgisi imandan” oldu.

Kâh kıbleyi tespit ettiği ve seccadesini koyabildiği yer vatan oldu.

12 Eylül öncesinde 100’den fazla “sosyalizm” vardı Türkiye’de. 

Solculuğun, bir adı “Anadolu Sosyalizmi idi. 

Hepsi de birbiriyle kavgalı idi, malum. 

Belki problem solcuğunun adı dışında pek fazla yerli argümanı olmamasıydı.  Kimisi Leninci, kimi Maocu, kimi Stalinci, kimisi bilimsel sosyalist idiler. Fourier’i bilen hemen hiç yoktu. Marks’ın çıkış noktalarını idrak etmek değil vardığı sonuçlara biat etmekti asıl mesele. Solculuk yerli dinamikler ve problemlerin halline eğilmedi. Başka ülkelerde sosyalizmin muhatap olduğu problemlerin benzerlerini Türkiye’de aramak şeklinde gelişti. Ve Sosyalizmin esas temeli olan madde tabanlı sınıf çatışması esasını değil, kültürel çatışma temeline oturan bir mantığı oluştu solcuların. 

Marks toplumlarda kapitalizmin getirdiği iktisadi ve psikolojik çatışmaları incelerken bunun tarihi kökenlerine girdi Engels ile. Esas inceleme sahaları 19. asır kapitalist yapıları idi. Aileyi incelediler, üretim ve dağıtım araçlarının rollerini irdelediler daha çok. 

Türk sosyalistleri ise “takiyye” yaparak “din afyondur” tezini Marks’ın tek fikri gibi anlattılar. Dinin afyon etkisini aslında bizzat solun da ya da akıl ve vicdan süzgecinden geçmeyen her ideolojide olacağını düşünmediler. Meseleye sadece kültürel bir anlamda yaklaştılar. Tarih ise, ikiye ayrılmak suretiyle bir Çarlık Rusya'sı ve Bolşevik Devrimi sonrası ikilemi içinde algılandı. Hâlbuki ne Osmanlı Çarlıktı nede Mustafa Kemal Bolşevik Devrimi yapmıştı.

Aslında bu Avrupa’da sosyalizmin ergenlik sivilcelerinin Türkiye’ye sirayet etmesiydi. Öte yandan solcular, sıklıkla ana babalarının hacı hoca olmalarını vurguladılar ki takke altındaki kel çıkamasın açığa.  Dahası solculuğun kaynakları çoğu zaten ekonomik sınıf olarak zaten “burjuva” sınıfı ve bazen devlet beslemeli oligarşik unsurlardı. Alana sürülenler ise, Anadolu çocuklarıydı.  Gelirleri, eğitim seviyeleri, devlet kanallarıyla ilişkileri iyiydi (hadlerini aşmadıkları sürece!).

Tanzimat’tan itibaren gelişen tepki nüvelerinden biriydi Türk solu.  Fransa ve Fransızcaya çevrilen sosyalist eserlerin etkisi, daha önceki “geri kalmanın arkasındaki temel unsurlar ne? ” tarihi açıdan yani diyakronik olarak değil aktüel yani eşzamanlı mantıkla incelendi. 

Hâlbuki Marks’ın esas çıkış noktası Hegel’in tarih felsefesini tersine çevirmek ya da kendine yontmak şeklinde idi. “Terakki” tezleriyle bir ittihat tarzı ile birleşen bir anlayıştı. Halka rağmen, halk için ve halkın yararına...

İsmet İnönü döneminde CHP ile özdeş ve kutsal oldu sol. “Militan” ve “teorik” olarak da ayrışıyorlardı demokratik döneme geçildikten beri. Bir aralar ve hala var olan Kemalist sol ve sol söylemli İslam da cabasıydı. 

Ama hepsindeki genel maraz yerli olmamaları, olamamalarıydı. Zaten çoğu çeviri kitaplardan aktarılan, aktarılırken "Türkiye şartlarına" uydurulan mahiyette kırpılan pasajlar, sansürlenen yaklaşımları vardı. Baştan sona Marks’ı okuyup anlayan ne Marksist ne de Anti-Marksist olduğunu sanmıyorum Türkiye de. Hele hele onun hangi dinamiklerden yola çıkarak, hangi temellere fikirlerini dayandığı, "ezilmişlik" hissinin arkasına kendi kültürel ve şahsi sıkıntılarını eklemlemesini...

Aynı şekilde İslamcılar da hep çeviriye dayalı bir kültürle, demokratikleşme sonrası dönemde Mısırdan, Hindistan ve Pakistan’dan ve onların yerel türevlerinden aldılar İslamcılık modellerini.   Çok azı da İran'dan geldi.  Ayetler bazen slogan oldu, bazen de müsekkin. Derdin nerede yattığını tam çözemedi. Çareyi dertte aramak ekolüne dönüştü bir Arabesk tarzda. Dinlediler dertlendiler, dertlendi yine dinlediler.  Derdin kuldan mı, Allah'tan mı geldiğine bakmadan, ama insanla olan meseleyi insanla, Allah ile olan meseleyi insanla çözmek yerine, Allah ile olanı kula bırakıp, insanla olan meseleyi Allah'a havale ederek. Genelde birbirlerine çelme atıp, seksek oynayarak.

 

Bazı modellerde İslami geri kalmışlık, Müslümanları her gelen ve fakat karşı duramadıkları fikre karşı gösterge çizelgesi olarak İslam’ı değil, o fikirleri kullanmak şeklinde tezahür etti.  İslami sosyalizm vs. modelleri böyle idi. Ayrıca teorik altyapı ve dinamikleri sosyalizmden, ama destekleri İslam’dan olan bir mantık geliştirildi. Bunun önceki modeli “İslami pozitivizm”, sonraki “İslami demokrasi”, “İslami liberalizm” ve kapitalizm şeklinde çıktı. Yakında “İslami küreselcilik” olacak. 

Fakat temelde bu biyolojik olarak kendi başına yaşayamayan unsurların parazitik yaşama modeline benziyordu. Sosyal Darvinizme yürekten inanmış bir akideyi barındırıyordu.  Ve bu uygulamaların arkasında yatan güya İslam’ı ayakta tutmak, yaşatmak mantığı idi. Bir ara da “İslami milliyetçilik” oldu türevi ve hedefi İslami anti-milliyetçilik idi.  Ve her defasında ancak bir savunma psikoloji ve refleksi ve ancak antitetik bir dinamiği oldu.  Her antitez ise ancak tez+1 modelini getirir.  Geliştirilen antitezler tezin çerçevesinden çıkamadı. Dün böyle idi, bugün de farklı değil. Sonunda İslam da sosyalizm de ancak yanına bir şeyler eklenince anlamlanan unsurlar haline geldi.  

Kökü kültürün öz dinamiklerinden çıkmayan hiçbir çarenin çare olacağını sanmıyorum. Bir de farklı grupları eksiklerini oturup “adam gibi” konuşarak halletmeleri yerine, açık arama ta ya da “al papazı ver kızı” mantığı ile ne solcular ne İslamcıların ve milliyetçi tezlerin yaşaması mümkün değil. 

Ondan çevir bundan çevir derken, kıvıra kıvıra yaşamak her kesimde adeta bir huy oldu.  Herkes ve kesim kendi yüzü ile çıkıp, kendi çarelerini ortaya koymalı ve bir konuşmayı, dinlemeyi öğrenmeli. Tenkidi bir şifa bilip, düşmanlık saymadan, dinli ise diniyle, dinsiz ise dinsizliğiyle çıkmalı ortaya be her ikisinin de sosyolojik manada tezleri olmalı.  Kökü merkezde, ama dalları dünyaya açık, ama dünyaya kompleks duymayan.  Uymak için değil, uydurmak için değil birlikte yaşamak ve anlaşmak temelinde.  Paralının da parasızın da, dinlinin de dinsizin de, cahilin de âlimin de yaşama hakları olduğunu bilerek. Eğmeden bükmeden, eğilmeden, bükülmeden. Apoletsiz, takiyyesiz, silahsız ve her şeyden öte komplekssiz insanlar olarak. 

Siyasal sağ 12 Eylül sonrası kendi içinde muhasebesini iyi kötü yaptı.  Sol buna belki yeni yeni geliyor.  Ama kendilerini hem mazlum, hem hâkim ve mütehakkim gördükleri için buna yeterince yaklaşmadılar. Şekil değiştirdi.  Osmanlı’da sanki devlet algısı kutsal değilmiş gibi, Cumhuriyet’i kutsallaşmakla suçlayan müptezel düşünce, şimdilerde hükümet ve the cemaati kutsal ve sorgulanmaz kılıyor.

Aslında küresel kapitalizm herkesi ezdi geçti.  Onlar da mesela holdinglerle çok iyiler, Amerika’yı da en az diğerleri kadar seviyorlar. Amerika kapılarını açsa, bu ülkede kim kalır sorusuna verilecek bir cevap da hem nerede olduğumuz hem de ne denli samimi olduğumuza verilmiş cevap bence. 

Cennet bir ülkeyi hem kendimize hem başkalarına cehennem edip “başkalarına” peşkeş çekmekten öte arzumuz, argümanımız, beynimiz, yüreğimiz ve hedefimiz mi var?

Şikâyetler yanlışlıklardan mı, yanlışlıkların sağladığı çıkarlar bize akmadığı için mi diye de bir sormak gerekiyor.  Sahi özel hayatımızla halka açık hayatımız arasında santimler mi,  “miller” mi var? 

Türk solu ve İslamcılığı sonunda küresel vahdet içinde tevhide ram oldular.

In Globalizm we trust.

Hadi, kendinizi bari kandırmayın! 

 

 

 

NELER SÖYLENDİ?
@
Metin BOSNAK

Metin BOSNAK

DİĞER YAZILARI MUHSİN BAŞKAN Mum Titrer Hanemizde Ülkücülük CHP'yi Ne Zaman Sevdim İSLAMCILIKLA MÜSLÜMANI, TÜRKÇÜLÜKLE TÜRKÜ YABANCILAMAK SOSYAL MEDYANIN SOS'LARI PARALEL YAPI Bosna'daki Türk Üniversitesi: IUS DER SPİEGEL "BOYUN EĞME" DİYOR DEVRİM Mİ DEDİNİZ? BİRLİK VE BERABERLİK NEDİR? DİL TARİH VE İDEOLOJİ AYNAYI ARAMAK... MAKULLER AKİLLERE KARŞI VEDA HUTBESİNİ OKURKEN HİNLİK VE HAİNLİK ÖTESİNDE TARİHE BAKMAK ALPEREN OLMAK BİR HİLAL BİR İHTİLALDİR DELİLİĞE ÖVGÜ AŞK'A DAİR YAKLAŞIMLAR BİLİM, İDEOLOJİ VE DARVİNİZME DAİR YALAN DÜNYADA GERÇEK TARİH OLUR MU? DELİ DUMRUL'UN KÖPRÜSÜ ORTAYA KARIŞIK HALLERİMİZ EFKAR VE HERZELER YUSUF, ŞEHİR VE TABUYA DAİR EĞİTİME NEDEN HAYIR? EFKAR VE HERZELER "ADAMLARIN" PLANI HER ZAMAN TUTAR MI? İNGİLİZ'CE KONUŞMAK... BEN ÖLÜNCE KİM KALIR? BİLMENİN MALİYETİ NEDİR? BU ÜLKEYİ ANLAMAK... NİYET TAVŞANLARI VE TARİH ŞERİF MARDİN VE CUMHURİYETİN GETTOLARI FERMAN VE FETVA BAYRAMLARDAN BAYRAM BEĞENMEK AŞKIN BAR/KODU MEVSİM SONU İNDİRİMLİ LİBERALCİLİK YOL DA İÇİMİZDE SEYYAH DA! OSMANLI NE ZAMAN ÖLDÜ? SÜRGÜN KAYIP MEDENİYETİ ARARKEN... KÜRDİSTANA DAHA NASIL YARDIMCI OLABİLİRİZ? İKİNCİ YEŞİL KUŞAK PROJESİ MHP NEREYE GİDİYOR? NASIL BİR GENÇLİK? KİM KORKAR EBU ZER'DEN? MEHDİ NE ZAMAN GELECEK? "GÜZEL VE YALNIZ ÜLKE"YE Milliyetçilik ve Kürtler İLETİŞİM VE PROPAGANDA BATILILAŞMAK TWITTER'DA KENDİMİZİ OKUMAK "DANIMARKA ÜLKESİNDE KOKUŞAN ŞEYLER" BİSİKLETİN İSLAMİ OLANI FİRAVUN VE HİÇ'LİK KAMUSAL ALAN DÖNÜŞTÜ MÜ? KADIN, ŞEYTAN VE ÖLÜM ÇEVRİM İÇİ AHLAK ÖLÜM VE YAŞAMA KORKUSU KISKANÇLIĞIN KISKAÇLARI 11 Eylül ve ABD YA 12 EYLÜL SONRASI? Korku ve alkışlar arasında Ortadoğu AYDIN, MÜNEVVER VE ENTELEKTÜEL ORTADOĞU'DA OLANLARI ANLAMAK KAVGA NEREDE? KAVGA NEREDE? ORTADOĞU'NUN YENİDEN TASARIMI SUSMAK, PUSMAK VE BİRLİK DİL VE TARİH KAVGAMIZ HOLİGARŞİ Said Nursi ve Cemaat algısı Size “İslamî alt-çevre” diyebilir miyim, “abi”? MUHAFAZAKÂRLIK NEDİR? TÜRK LİBERALİZMİ AŞK MI MAŞUK OLAN? DİN'ERCİLİK SİVİL İTAATSİZLİK NEDİR? NEDEN KÜRT ÇALIŞMALARI ENSTİTÜSÜ? DEĞİŞİM İDEOLOJİSİ VE LİBERAL PROPAGANDA 12 EYLÜL SONRASI UZLAŞMA LİBERAL STATÜKOCULUK UYKUYU ÖLDÜRMEK "EKSİK ETEK" BABİL, DİL VE PROPAGANDA DENKTAŞ'IN ÖLÜMÜ AİKİDO VE "KÜRDİSTAN" DEĞİŞİM TÜRKÇE VE İDEOLOJİ "KASIMPAŞALI" BAŞBAKAN "İBRAHİMİ DİNLER" BİLİMLE DİNİ UYUŞTURMAK KOLTUĞA OTURAN VE KOLTUĞUN OTURDUĞU İNSAN TEMCİT PİLAVI VE YENİ OSMANLI RODRİGEZ NEDEN LİBERAL OLAMAZ? BEN'SİZLİĞE ŞİİR TOPKAPI'DAN DOLMABAHÇE'YE DÜŞERKEN ERBAKAN'I ÖZLERKEN MÜSLÜMAN VE İSLAMCI İSLAM VE FEMİNİZM KAÇIRILAN GÜNDEM BIDEN NOTLARI DEMOKRASİDE KİM KİM ÖPÜYOR ARAF'TA TARİHLERDEN TARİH BEĞENMEK İKİNCİ YEŞİL KUŞAK PROJESİ ARAFTAKİNİ ÖZLEMEK Hayatta Sürgün Olmak AKADEMİSYENLİK KÜRESEL KARADUL TEFRİKALARI GÜNCELLENEN MESİHİ BEKLERKEN TÜRKİYE KOLTUK, TURNUSOL VE KİMLİK BOSNA'DA BİR TÜRK ÜNİVERSİTESİ KOVBOY MEHTERANLA JAZZ ÇALARKEN Amerika ve Anti-Amerikan Kimlikler AMERİKAN KİMLİĞİ VE ŞEYTANLARI DÖNÜLMEZ AKŞAMIN UFKUNDAYIZ KUTLU VEDA DEĞİŞİMİN TÜRKÇESİ VE UYANIŞ TANRI, İNSAN VE TAKVİM ÖDLEK ÖCÜNÜ ALDI MI? Millet Olabildik mi? Zaman, medeniyet ve din Zaman, medeniyet ve din Mehdi’yi beklerken ORTADOĞU VE YENİ İNSAN Kediler, Fareler ve Vatan Kürşat olma vaktidir Gülün Adı, Kadın ve Takva İslamo-Amerikancılık EBCET, CİFR VE TARİH SÜBJEKTİF OLMANIN FAZİLETİ DİPLOMASİMİZ NEREYE? İSTİKLAL MARŞI YENİDEN YAZILABİLİR Mİ? KOKUŞAN BİR ŞEYLER VAR! KÜRESEL KARADULUN AĞLARINDA "Yeni Osmanlı"nın Yeni Haçlılara Yardım Tezkeresi KATLİAMERİKA MAHALLE, BASKILAŞIM VE FİKİR NAMUSU YARASANIN ÇIĞLIĞI VE DİPLOMASİ Ay lav yu, Cani! AŞKIN HALLERİ DOKUZ HECELİLER FİRAVUN... Kadın'ım... 28 Şubat ve Erbakan KADDAFİ'DEN KESESİ Ve Yine Karşınızda Renan, Sykes ve Picot Democoupracy mübarek olsun! FULL'er Yapalım mı, Abi? Ortadoğu'da Sezaryen Mısır'da Karaoke Devrimi Mısır'ı Okurken Obama ve ikinci yeşil kuşak projesi (I) Bir Ortadoğu Masalı Mutlu Oligarşiden Kutlu Oligarşiye Ey zahit, şaraba eyle ihtiram! Bilinç ve Sürgün İbrahim, devir içimdeki putları! İdeolojik dil ve Teolojik Tarih Pardon, Size Demokrasi Diyebilir miyim? Paralel Evren, Küresel İslamcılık Erkekler ne zaman "adam" olur? "Millî" Küreselleşme? AK'Kışşş Kimliklerin Kurdu “Hiç” i öğrenmek GELENEK VE MANKURT Küresel tapınak, yerel rahipler ve Hipnoz Çift-düşün, yeni-konuş! Batı'yı ararken... Aforoz’malar… AĞLAMAKTAN ÇAĞLAMAYA DOĞRU KÜRT'AJ Shalom, Kürdistan! İstiklal marşını yeniden yazmak İslam, Millet, Hilafet ve Siyaset Amerika düşmansız olabilir mi? Mustafa Reşit Paşa'ya Mektup Keşif... Babil’in dil’beri Medeniyetlerin neyi çatışıyordu? Tarihi hangi hikâyeci yazar? Zihin Kontrolü ve Kült YUMURTANIN AK'I, SARISI Ebu Zer’in günlüğü Her şey zıddı ile mi kaim? Melamilik “marka” mıdır? Melâmilik Bir ayrılık, bir yalnızlık, bir ölüm AŞKA DAİR NE VARSA Medya medyumluğu ve wikisızmalar Türkiye, İran ve Dünya Barışı Muhafazakârlık “marka”sı? Füze ümütz! “Van münütz!” Çin'in hafızası ve küresel sistem Kutlu veda Öznellik Öz’neliktir! Hz. İnsan, Hz. Peygamber ve emanet Said Nursi ve tesettür İmam, Örtünme ve Nur Suresi Din duble “yol” mu demekti? Gelenek, mankurt ve reform Aylardan şubat günlerden cuma Alaturkalıktan Kolaturkalığa gelenek Gelenek mürtedi ve kimlik Namus, Kanun ve Fazilete Dair İman "terakkiye" destek midir? Yılmayacağız... ÜÇ TARZ-I MAHALLE VE HAL Hoş geldin, Şeytan! OSMANLI VE NEO-OSMANLI DAYILAR VE DAYILANMALAR Türkiye’de muhafazakârlık ve Dr. Faustus Tesettür neyi örtüyor? Milat oluşturmak Yahudilik bir din mi yoksa ırk mıdır? Tarih satrancını asıl kim oynuyor? Mahalle ve getto Tanrı, totem ve muta nikahı Orta Doğu’mların ebesi ŞOFÖR MAHALLİ BASKISI KÜRESEL İSLAMCILIK RENAN'I VE KENDİMİZİ AŞMAK Medine Vesikası Türk solculuğu ve İslamcılığı Batı’k düşüncelerin Doğu’şu BATI'NIN DEĞERLERİ EVRENSEL MİDİR? NEO-MUHAFAZAKÂRLIK VE YİN-YANG Karadul KEDİLER VE FARELER “Erkekliğin” yasası, “kadınlığın” tasası ON ADIMDA LİBERAL OLMA TÜYOLARI Neden Federasyon? Kaburga kemiklerimdeki sızı? Ortadoğu ve Darbeler "Küreselleşme "millet"e neden karşıdır? TURNUSOL Ya 12 Eylül sonrası? (II) Ya 12 Eylül sonrası? 12 Eylül darbesine nasıl gelmiştik? (II) 12 Eylül darbesine nasıl gelmiştik? (I) Kim ne der? Ne zaman ki…
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Fenerbahçe1329
  • 2Galatasaray1327
  • 3Adana Demirspor1324
  • 4Konyaspor1424
  • 5Başakşehir FK1324
  • 6Kayserispor1423
  • 7Trabzonspor1323
  • 8Beşiktaş1322
  • 9Alanyaspor1417
  • 10Gaziantep FK1316
  • 11Antalyaspor1216
  • 12Giresunspor1315
  • 13Kasımpaşa1315
  • 14Hatayspor1314
  • 15Fatih Karagümrük1313
  • 16MKE Ankaragücü1313
  • 17Sivasspor1411
  • 18İstanbulspor138
  • 19Ümraniyespor137
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
BURÇ YORUMLARI
  • KOÇ
    Koç Burcu
  • BOĞA
    Boğa Burcu
  • İKİZLER
    İkizler Burcu
  • YENGEÇ
    Yengeç Burcu
  • ASLAN
    Aslan Burcu
  • BAŞAK
    Başak Burcu
  • TERAZİ
    Terazi Burcu
  • AKREP
    Akrep Burcu
  • YAY
    Yay Burcu
  • OĞLAK
    Oğlak Burcu
  • KOVA
    Kova Burcu
  • BALIK
    Balık Burcu
ANKET OYLAMA TÜMÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA