DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Advert
Metin BOSNAK
Metin BOSNAK
Giriş Tarihi : 26-04-2022 01:49

Zihin Kontrolü ve Kült

Kültçülüğün esasları

 

İnsan toplumlarını kontrol etme mekanizmalarından birisi kültlerdir. Kültler, bazen bizzat devletler tarafından toplumu kontrollü yönlendirmek için desteklenirler. Bazen de devletlere rağmen oluşumlar olarak karşımıza çıkarlar. Sivil toplum örgütlerinden farklı yapıda olarak merkezden bir emir-komuta zincirine tabidirler. Bu açıdan 19. yüzyıldan beri sanayi mühendisliğinin mantığını toplum mühendisliğine uyarlayan kitle yapılanmalarını ifade ederler.

“Kült” din ya da dini tarikat/mezhep anlamındadır. Temelde bir doktrin, lider ve/ya yazılı kitap veya ritüeller etrafında kemikleşen dini ya da seküler grup dayanışmalarını ifade eder. Bu din ya da mezheplerin illa “semavi” kökenli olmaları gerekmez. Bazıları dinden “bozma” kültler olup, kabuğunu dinlerden alsa da, özünü kültün mensupları bizzat tayin eder.

Kültler yeni oluşumlar değildir. Batı Asya’da, Uzak Doğu’da, Doğu Avrupa’da tarih öncesinde kültler var olmuştu. Bazıları bereket kültleri idi, bazıları esrar kültleri. Modern zamanlardaki kültlerin konumları ise daha farklı bir tartışma konusudur.

Kültler bazen Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam gibi yaygın dinlerden referanslarını alırlar, bazen de kendi başlarına din gibi işlev görürler. Bu anlamda Yahudilikteki Essene, Zealot, Herodyen, Pharisee; Ortodoks, Katolik, Protestan gibi Hıristiyanlık, Hanefilik, Şafilik gibi İslam geleneğindeki mezheplerden farklıdırlar. Bazı kültler bu dinlerin terimlerini kullansalar da kendi başlarına yeni dinmişçesine farklılık gösterebilir. Bu farkların özünde ise, mevcut geleneği kullanarak onun yerine ya yenisini ikame etmek ya da mevcut geleneği yeniden kült hedefleri doğrultusunda yorumlamak ve aslında yeniden yazmak isteği vardır.

Dini bağlantıları olsun ya da olmasın kültlerin “evrensel” bazı özellikleri vardır.

1.      Kült mensupları --hayatta ya da ölmüş fark etmeden-- kültün liderine, ideolojisine kanun ya da hakikat gözüyle bakar ve aşırı ve tartışılmaz bir şekilde kendilerini ona vakfetmiştir. O gerçeğin timsalidir. Gerçek onun şahsında tecelli etmiştir.

2.      Kültlerde sorgulama, şüphe ve muhalefetin yerin kesinlikle yoktur. Olursa cezalandırılır.

3.      Zihin yönlendirme uygulamaları vardır. Bunlar arasında kültün öngördükleri üzerinde günün büyük bölümünde düşünmek, onları içselleştirmek, ezberlemek, herkesin kullandığı ancak yeniden anlam yüklenmiş kelimeleri kullanmak, mecazlar icat etmek suretiyle dil içinde sadece o kült mensuplarının anlayacağı bir dilde konuşmak.

4.      Kültün lideri sadece dikte eder, mensuplarına nasıl düşünmeleri, hareket etmeleri, hissetmeleri, hatta kimlerle hangi şartlarda evlenmeleri, nasıl ve kaç tane çocukları olmasın gerektiğine kadar kurallar koyar. Kült içi evlilik daha saf bir kült oluşturmak ve kontrolü kolaylaştırmak için teşvik edilir.

5.      Kültün elitist bir yapısı vardır. Kendini yüce ve bir misyon için seçilmiş görür. Bunu kendini kutsal metinlere referans vererek ifade eder. “Seçilmişlik”  ideolojisini sırf “insanlığı kurtarmak” şeklinde bir kutsallık alanına sokarak da yapabilir. Lider zaten bir tür “mesih” konumundadır. Kültün misyonuyla beraber o da kutsallaşır. O kutsallaştıkça kült mensupları da kendilerine ona yakınlık ölçüsünde kutsallık atfeder.

6.      Kült mensuplarında “biz ve onlar” ya da “biz ve ötekiler” türünden kutuplaşmış bir algılama vardır. “Ben” denilmesi zaten yasak ya da aykırı bir durum olur. Öteki ya şeytanî ya da hasmanî olanı ifade eder. “Ben” de bu içerdeki şeytanîlik anlamına gelmektedir.

7.      Kültün lideri kimseye karşı sorumlu değildir. O kusursuzluğu temsil eder, sorgulanamaz. Verdiği kararlarda eğer yanlışlık varsa, bu ondan değil etrafındaki insanlardan kaynaklanır. Dolayısıyla lider her zaman yüceltilir, kurduğu sistem kutsanır, ama sistem içindeki insanlar hem enstümental konumda olurlar hem de olası sorunlarda günah keçisidirler.

8.      Külte giriş kendi başına bir milat olarak algılanır. Öyle ki, kült öncesi ve sonrası konumlar, karanlık ve aydınlık kadar farklı uçlarda ifade edilir. Bütün kötülükler kültten önce, bütün iyilikler külte girişten sonra ve kültün içindedir. Külte yeni girenlere özellikle bu “dönüşüm” geçirme hikâyeleri anlatılır.

9.      Külte girdikten sonra kişiler artık aileden ve eski çevreden kopmaları gerekir. Bu kopmanın gerçekleşmesi orasında sadakat ölçüsü ve ödüllendirme yapılır. Sistemin başarısı kendi oluşturduğu yapı içinde bireyi yeniden şekillendirme üzerine kuruludur.

10.  Lider kült mensuplarına devamlı olarak “ayıp” ve “günah” kavramları doğrultusunda yaklaşır. Böylece kült mensupları devamlı olarak bir iç monitörle izleniyormuş hissini, yanında başkaları olmasa da, yaşarlar. Artık kendi iç polislerini oluşturmuşlardır.

11.  Ciddi, kutsal bir hiyerarşi kültün bel kemiğini teşkil eder. Hiyerarşideki yeri oranında kişilerin enstrümantal değerleri ve kutsallıkları vardır.

12.  Kültün çekirdek kadrosun haricinde kimse tam olarak ne olup bittiğinden haberdar değildir. Ancak gerektiği kadar ve ikna edici tarzda bilgilendirilirler. İkna olmamaları imkânsızdır. Eğer ki yalanlama ya da uymama olursa dışlanma ve tehditler beraberinde gelir.

13.  Gizlilik her zaman esastır. Bilinçli olarak buzdağının ucu halka gösterilir, ama ana kütlenin işlevi ve işleyişi her zaman gizlidir. Mensupların adları yanında kod adları da vardır. Bu şekilde hem onlara gizli ve kutsal misyon hissi verilir hem de kazara yanlış birileri içeri “sızmışsa” onun tehlikesinden emin olunur.

14.  Çekirdek kadro dâhil herkesin amacı külte insan ve para kazandırmaktır.

15.  Kalan zamanlarda kült mensupları her dakikası kutsal olan kült işlerini görmekle yükümlüdür. Birey olmadıkları için bireysel yaşamlar da zaten olmaz.

16.  ‪Kült üyeleri kült üyeleriyle sosyalleşirler. Kült dışından insanlarla ancak onları külte dâhil etmek için bir arada olurlar.

17.  Kültün esasları, etnik, dini, ya da seküler esasa dayalı olabilir. Ancak hepsinde ortak olan şey, kendi mensuplarına kendi ötekileri ya “düşman” ya da potansiyel kült mensubu olarak görürler. O nedenle kültün dışındaki alan her zaman “tehlike”, “küfür”, cehennem ya da cennetten yoksunluğa delalet eder.

Ve aslında böyle bir kült yoktur!

Eyes Wide Shut filmini özetledim sadece.

 

 

NELER SÖYLENDİ?
@
Metin BOSNAK

Metin BOSNAK

DİĞER YAZILARI MUHSİN BAŞKAN Mum Titrer Hanemizde Ülkücülük CHP'yi Ne Zaman Sevdim İSLAMCILIKLA MÜSLÜMANI, TÜRKÇÜLÜKLE TÜRKÜ YABANCILAMAK SOSYAL MEDYANIN SOS'LARI PARALEL YAPI Bosna'daki Türk Üniversitesi: IUS DER SPİEGEL "BOYUN EĞME" DİYOR DEVRİM Mİ DEDİNİZ? BİRLİK VE BERABERLİK NEDİR? DİL TARİH VE İDEOLOJİ AYNAYI ARAMAK... MAKULLER AKİLLERE KARŞI VEDA HUTBESİNİ OKURKEN HİNLİK VE HAİNLİK ÖTESİNDE TARİHE BAKMAK ALPEREN OLMAK BİR HİLAL BİR İHTİLALDİR DELİLİĞE ÖVGÜ AŞK'A DAİR YAKLAŞIMLAR BİLİM, İDEOLOJİ VE DARVİNİZME DAİR YALAN DÜNYADA GERÇEK TARİH OLUR MU? DELİ DUMRUL'UN KÖPRÜSÜ ORTAYA KARIŞIK HALLERİMİZ EFKAR VE HERZELER YUSUF, ŞEHİR VE TABUYA DAİR EĞİTİME NEDEN HAYIR? EFKAR VE HERZELER "ADAMLARIN" PLANI HER ZAMAN TUTAR MI? İNGİLİZ'CE KONUŞMAK... BEN ÖLÜNCE KİM KALIR? BİLMENİN MALİYETİ NEDİR? BU ÜLKEYİ ANLAMAK... NİYET TAVŞANLARI VE TARİH ŞERİF MARDİN VE CUMHURİYETİN GETTOLARI FERMAN VE FETVA BAYRAMLARDAN BAYRAM BEĞENMEK AŞKIN BAR/KODU MEVSİM SONU İNDİRİMLİ LİBERALCİLİK YOL DA İÇİMİZDE SEYYAH DA! OSMANLI NE ZAMAN ÖLDÜ? SÜRGÜN KAYIP MEDENİYETİ ARARKEN... KÜRDİSTANA DAHA NASIL YARDIMCI OLABİLİRİZ? İKİNCİ YEŞİL KUŞAK PROJESİ MHP NEREYE GİDİYOR? NASIL BİR GENÇLİK? KİM KORKAR EBU ZER'DEN? MEHDİ NE ZAMAN GELECEK? "GÜZEL VE YALNIZ ÜLKE"YE Milliyetçilik ve Kürtler İLETİŞİM VE PROPAGANDA BATILILAŞMAK TWITTER'DA KENDİMİZİ OKUMAK "DANIMARKA ÜLKESİNDE KOKUŞAN ŞEYLER" BİSİKLETİN İSLAMİ OLANI FİRAVUN VE HİÇ'LİK KAMUSAL ALAN DÖNÜŞTÜ MÜ? KADIN, ŞEYTAN VE ÖLÜM ÇEVRİM İÇİ AHLAK ÖLÜM VE YAŞAMA KORKUSU KISKANÇLIĞIN KISKAÇLARI 11 Eylül ve ABD YA 12 EYLÜL SONRASI? Korku ve alkışlar arasında Ortadoğu AYDIN, MÜNEVVER VE ENTELEKTÜEL ORTADOĞU'DA OLANLARI ANLAMAK KAVGA NEREDE? KAVGA NEREDE? ORTADOĞU'NUN YENİDEN TASARIMI SUSMAK, PUSMAK VE BİRLİK DİL VE TARİH KAVGAMIZ HOLİGARŞİ Said Nursi ve Cemaat algısı Size “İslamî alt-çevre” diyebilir miyim, “abi”? MUHAFAZAKÂRLIK NEDİR? TÜRK LİBERALİZMİ AŞK MI MAŞUK OLAN? DİN'ERCİLİK SİVİL İTAATSİZLİK NEDİR? NEDEN KÜRT ÇALIŞMALARI ENSTİTÜSÜ? DEĞİŞİM İDEOLOJİSİ VE LİBERAL PROPAGANDA 12 EYLÜL SONRASI UZLAŞMA LİBERAL STATÜKOCULUK UYKUYU ÖLDÜRMEK "EKSİK ETEK" BABİL, DİL VE PROPAGANDA DENKTAŞ'IN ÖLÜMÜ AİKİDO VE "KÜRDİSTAN" DEĞİŞİM TÜRKÇE VE İDEOLOJİ "KASIMPAŞALI" BAŞBAKAN "İBRAHİMİ DİNLER" BİLİMLE DİNİ UYUŞTURMAK KOLTUĞA OTURAN VE KOLTUĞUN OTURDUĞU İNSAN TEMCİT PİLAVI VE YENİ OSMANLI RODRİGEZ NEDEN LİBERAL OLAMAZ? BEN'SİZLİĞE ŞİİR TOPKAPI'DAN DOLMABAHÇE'YE DÜŞERKEN ERBAKAN'I ÖZLERKEN MÜSLÜMAN VE İSLAMCI İSLAM VE FEMİNİZM KAÇIRILAN GÜNDEM BIDEN NOTLARI DEMOKRASİDE KİM KİM ÖPÜYOR ARAF'TA TARİHLERDEN TARİH BEĞENMEK İKİNCİ YEŞİL KUŞAK PROJESİ ARAFTAKİNİ ÖZLEMEK Hayatta Sürgün Olmak AKADEMİSYENLİK KÜRESEL KARADUL TEFRİKALARI GÜNCELLENEN MESİHİ BEKLERKEN TÜRKİYE KOLTUK, TURNUSOL VE KİMLİK BOSNA'DA BİR TÜRK ÜNİVERSİTESİ KOVBOY MEHTERANLA JAZZ ÇALARKEN Amerika ve Anti-Amerikan Kimlikler AMERİKAN KİMLİĞİ VE ŞEYTANLARI DÖNÜLMEZ AKŞAMIN UFKUNDAYIZ KUTLU VEDA DEĞİŞİMİN TÜRKÇESİ VE UYANIŞ TANRI, İNSAN VE TAKVİM ÖDLEK ÖCÜNÜ ALDI MI? Millet Olabildik mi? Zaman, medeniyet ve din Zaman, medeniyet ve din Mehdi’yi beklerken ORTADOĞU VE YENİ İNSAN Kediler, Fareler ve Vatan Kürşat olma vaktidir Gülün Adı, Kadın ve Takva İslamo-Amerikancılık EBCET, CİFR VE TARİH SÜBJEKTİF OLMANIN FAZİLETİ DİPLOMASİMİZ NEREYE? İSTİKLAL MARŞI YENİDEN YAZILABİLİR Mİ? KOKUŞAN BİR ŞEYLER VAR! KÜRESEL KARADULUN AĞLARINDA "Yeni Osmanlı"nın Yeni Haçlılara Yardım Tezkeresi KATLİAMERİKA MAHALLE, BASKILAŞIM VE FİKİR NAMUSU YARASANIN ÇIĞLIĞI VE DİPLOMASİ Ay lav yu, Cani! AŞKIN HALLERİ DOKUZ HECELİLER FİRAVUN... Kadın'ım... 28 Şubat ve Erbakan KADDAFİ'DEN KESESİ Ve Yine Karşınızda Renan, Sykes ve Picot Democoupracy mübarek olsun! FULL'er Yapalım mı, Abi? Ortadoğu'da Sezaryen Mısır'da Karaoke Devrimi Mısır'ı Okurken Obama ve ikinci yeşil kuşak projesi (I) Bir Ortadoğu Masalı Mutlu Oligarşiden Kutlu Oligarşiye Ey zahit, şaraba eyle ihtiram! Bilinç ve Sürgün İbrahim, devir içimdeki putları! İdeolojik dil ve Teolojik Tarih Pardon, Size Demokrasi Diyebilir miyim? Paralel Evren, Küresel İslamcılık Erkekler ne zaman "adam" olur? "Millî" Küreselleşme? AK'Kışşş Kimliklerin Kurdu “Hiç” i öğrenmek GELENEK VE MANKURT Küresel tapınak, yerel rahipler ve Hipnoz Çift-düşün, yeni-konuş! Batı'yı ararken... Aforoz’malar… Halife Ömer Hayek’i ne zaman okumuştu? AĞLAMAKTAN ÇAĞLAMAYA DOĞRU KÜRT'AJ Shalom, Kürdistan! İstiklal marşını yeniden yazmak İslam, Millet, Hilafet ve Siyaset Amerika düşmansız olabilir mi? Mustafa Reşit Paşa'ya Mektup Keşif... Babil’in dil’beri Medeniyetlerin neyi çatışıyordu? Tarihi hangi hikâyeci yazar? YUMURTANIN AK'I, SARISI Ebu Zer’in günlüğü Her şey zıddı ile mi kaim? Melamilik “marka” mıdır? Melâmilik Bir ayrılık, bir yalnızlık, bir ölüm AŞKA DAİR NE VARSA Medya medyumluğu ve wikisızmalar Türkiye, İran ve Dünya Barışı Muhafazakârlık “marka”sı? Füze ümütz! “Van münütz!” Çin'in hafızası ve küresel sistem Kutlu veda Öznellik Öz’neliktir! Hz. İnsan, Hz. Peygamber ve emanet Said Nursi ve tesettür İmam, Örtünme ve Nur Suresi Din duble “yol” mu demekti? Gelenek, mankurt ve reform Aylardan şubat günlerden cuma Alaturkalıktan Kolaturkalığa gelenek Gelenek mürtedi ve kimlik Namus, Kanun ve Fazilete Dair İman "terakkiye" destek midir? Yılmayacağız... ÜÇ TARZ-I MAHALLE VE HAL Hoş geldin, Şeytan! OSMANLI VE NEO-OSMANLI DAYILAR VE DAYILANMALAR Türkiye’de muhafazakârlık ve Dr. Faustus Tesettür neyi örtüyor? Milat oluşturmak Yahudilik bir din mi yoksa ırk mıdır? Tarih satrancını asıl kim oynuyor? Mahalle ve getto Tanrı, totem ve muta nikahı Orta Doğu’mların ebesi ŞOFÖR MAHALLİ BASKISI KÜRESEL İSLAMCILIK RENAN'I VE KENDİMİZİ AŞMAK Medine Vesikası Türk solculuğu ve İslamcılığı Batı’k düşüncelerin Doğu’şu BATI'NIN DEĞERLERİ EVRENSEL MİDİR? NEO-MUHAFAZAKÂRLIK VE YİN-YANG Karadul KEDİLER VE FARELER “Erkekliğin” yasası, “kadınlığın” tasası ON ADIMDA LİBERAL OLMA TÜYOLARI Neden Federasyon? Kaburga kemiklerimdeki sızı? Ortadoğu ve Darbeler "Küreselleşme "millet"e neden karşıdır? TURNUSOL Ya 12 Eylül sonrası? (II) Ya 12 Eylül sonrası? 12 Eylül darbesine nasıl gelmiştik? (II) 12 Eylül darbesine nasıl gelmiştik? (I) Kim ne der? Ne zaman ki…
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Başakşehir FK717
  • 2Adana Demirspor817
  • 3Konyaspor817
  • 4Galatasaray817
  • 5Trabzonspor816
  • 6Beşiktaş815
  • 7Fenerbahçe714
  • 8Kayserispor812
  • 9Kasımpaşa812
  • 10Gaziantep FK811
  • 11Alanyaspor89
  • 12Giresunspor78
  • 13Fatih Karagümrük66
  • 14Antalyaspor76
  • 15İstanbulspor65
  • 16MKE Ankaragücü74
  • 17Sivasspor84
  • 18Hatayspor74
  • 19Ümraniyespor82
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
BURÇ YORUMLARI
  • KOÇ
    Koç Burcu
  • BOĞA
    Boğa Burcu
  • İKİZLER
    İkizler Burcu
  • YENGEÇ
    Yengeç Burcu
  • ASLAN
    Aslan Burcu
  • BAŞAK
    Başak Burcu
  • TERAZİ
    Terazi Burcu
  • AKREP
    Akrep Burcu
  • YAY
    Yay Burcu
  • OĞLAK
    Oğlak Burcu
  • KOVA
    Kova Burcu
  • BALIK
    Balık Burcu
ANKET OYLAMA TÜMÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA