Egemen Gazetesi Gerceklerin Sesi
301 Moved Permanently

301 Moved Permanently


nginx
HSK'dan 'yargı bağımsızlı
Hakim ve Savcılar Kurulu (HSK) 'yargı bağımsızlığı' vurgusu ile bir aç
"Erdoğan elçiliklerin açık
Cumhurbaşkanlığı kaynakları Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın büyükelçi krizi
Yargıtay Başkanı Mehmet Aka
Yargıtay Başkanı Mehmet Akarca, Osman Kavala'nın serbest bırakılmasını i
Erdoğan ve Bahçeli bir araya
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, bugünkü kabine toplantısı öncesi Mil
ABD Büyükelçiliği'nden 'is
ABD Büyükelçiliği son günlerde yaşanan 10 büyükelçinin 'istenmeyen kiş
Bozkýrýn unutulmaya yüz tutan nidasýný Vahit TECEL yazdý!... HADDAVARA''

Bozkýrýn unutulmaya yüz tutan nidasýný Vahit TECEL yazdý!... HADDAVARA''

  Bu haber 10 KASIM 2012, Cumartesi 14:05:38 eklenmitir.
Bozkýrýn unutulmaya yüz tutan nidasýný Vahit TECEL yazdý!... HADDAVARA'' ‘’ Çobanlýðýn ve davarcýlýðýn düþmeyen son iki kalesi; çobanlarýn piri emmim Tecir Hasan ve Þahý dayým Sebahattin CEYLAN’ a, kapýsýnda bir tane dahi olsa davar beslemeye devam eden tüm isimsiz bozkýr efsanelerine ithaf olunur.’’

12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

''Haddavara'' sihirli kelimesinin anlattýklarýný, temsil ettiklerini, nasýl ortaya çýkýp, nelere kadir olduðunu anlatmadan önce bazý kavram kargaþalarýný giderip, özelliklede kangal ve kangal köpeðindeki karmaþayý bertaraf ettikten sonra ''Haddavara''yý anlatmak ve anlamak daha kolay olacaktýr...

Þunu Baþtan belirtelim ki bozkýrda ve bozkýrýn kalbi kangal ilçesi ve köylerinde kangal köpeði diye bir kavram, köpek cinsi hatta konuþma þekli yoktur.Bu bozkýrýn dýþýndaki insanlarýn koyduðu aslý olmayan suni bir isimdir.Birazda Türk kahvesi tadýnda bir muhabbeti hatýrlatýyor.Türkiye’nin herhangi bir yerinde herhangi bir kahvehanede kahve isterken,''lütfen bir tane Türk Kahvesi alabilirmiyim?'' sözü nasýl eðreti duruyorsa kangaldaki klasik yöre köpeklerine de ''KANGAL'' denmesi aynen öyle eðreti duruyor.Zaten bozkýrýn sakinlerinin daðarcýðýnda böyle bir kelime de yoktur.Düþünsenize Adamýn Kalkýmda, Kýzýleniþ'te, Dabanözün'de. Gurük'de, Muþar'da, Alacahan'da gördüðü bir köpeði soruyor ''Bu Kangalmý?''. Yok Çemiþgezek!

Bizim dilimizde, lisanýmzda, bozkýrýn dilinde bu bahse konu itin adý''DAVAR ÝTÝ''dir.Davar iti tabiri ite söyleniyorsa büyük iltifat,adama söyleniyorsa da büyük hakarettir bozkýrda.Adý üstünde iþte ''davar iti''.Yani davar varsa davar itide vardýr. Hacývatsýz, Karagöz-Hacývat ne kadar Karagöz-Hacývatsa, Tiyatro sahnelerinde biletli gösteri yapan semazenler ne kadar mevlevi ise koyunsuz köpeklerde o kadar kangal o kadar davar itidir.Davar itiyle davar yani koyun bozkýrda bir elmanýn iki yarýsýdýr.Biri olmadan diðeri hep yarýmdýr. Davar itinin neslini korumak isteyen aklý evveller önce davarýn yani koyunu neslini korusunlar. Koyunun neslini koruyunca onun sürüsü peþine gidecek it bulmak yetiþtirmek daha kolay olacaktýr.Acý gerçek þu ki davar yoksa,bozkýrdaki köpekler ne kadar azametli ne kadar iri , koca kafalý uzun bacaklý olursa olsun artýk hepsi birer zaar, birer mankurttur.
Uçsuz bucaksýz amerikan topraklarýnda soykýrýma uðrayan Kýzýlderililerle vahþi bufalo sürüleri arasýndaki yaþam baðý ne ise Anadolu bozkýrýndaki Türkmenle koyun arasýndaki yaþam baðý da odur.Kýzýlderilileri yok edenler önce bufalo sürülerini yok etti.Bizde kendi ellerimizle koyun sürülerini yok ediyoruz. Türkmen için koyun sadece et, süt, yün, sakatat deðildir.Ayný zamanda kültürdür, hayata baðlanma aracýdýr, Türküdür, destandýr, þiirdir,aþktýr, suufiliktir, melamiliktir. Hasret kokan mektup, aþk dokunan kilimdir.Kýþlýk un doldurulan yaymadýr.Yani hayatýn ta kendisidir. onun için koyunu yok edip Türkmenin kolunu kanadýný kýranla, koyundan uzaklaþmayý medeniyet zanneden Türkmenler, bilinki neslinize kötülük ediyorsunuz. Lütfen silkelenin ve bu yanlýþtan dönün
Bozkýrla Türkmen, Türkmenle Türk,Türkle Koyun arasýndaki iliþkiyi göremeyip, görüp de desteklemeyen, bozkýrda koyunlarýn, koyunla birlikte binlerce yýllýk koca bir kültürün yok edilmesine bilerek veya bilmeyerek sebep olup, steplere yabancý menþeeli koca memeli inekleri dolduran, Ekonomik. kültürel,sosyal ve tarým politikalarýnada yeri gelmiþken buradan bir Haddavara çekelim.Buyrun hep beraber hepbir aðýzdan söylüyoruz''HADDAVARA''

Bu kadar dolambaçlý laftan sonra þimdi gelelim asýl mevzuuya .Umumun tabiriyle kangal köpeði, bozkýrýn lisanýyla davar iti meselesine.Davar iti neden dünyanýn en iyi çoban köpeðidir?Bunun Cevabý da iþte tam burada shirli kelime ''HADDAVARA'' da gizlidir. Haddavara yani HAYDÝ DAVARA demektir.
Anadolu bozkýrýndaki davar itlerinin dünyanýn en iyi davar iti olmasýnýn sebebi, tek baþýna itlerin taþýdýðý genetik özellik,kendi cinslerine has asil davranýþ vesaire deðildir. Bu asil itlerin muhteþem bir ortamda, doðal bir eðitim alanýnda yetiþip aldýklarý eðitimle cinslerine has özellikleri birleþtirmesidir. Bu kendine has özellikle, muhteþem eðitimin alýnabileceði tek ve doðal eðitim alaný da steplerinde davar sürüleri dolaþan Anadolu bozkýrýndaki köylerdir.Bu köylerde itlere öyle bir eðitim verilir ki ne köylü köpek eðittiðinin, nede köpekler eðitime tabi tutulduðunun farkýndadýr.Her ikisi de bozkýrýn doðal akýþý içerisinde bir taraf eðitilirken diðer tarafýn eðitmesidir.Bu eðitimin temel enstürmanýda koyundur davar sürüsüdür.zaten eðitimin amacýda davarýn sahipsiz býrakýlmayýp korunmasý üzerinedir. Ýtin beslenip kapýda tutulmasýnýn baþka ne sebebi olabilir ki?

  Bozkýr’da bu köpeklerin bir de isimleri vardýr. Öyle herkes her istediði ismi veremez itine. Yazýsýz kurallarla tespit edilmiþ isimler vardýr. Her bir ailenin itine verdiði bir isim vardýr. Çaloð falan ailenin, Zalým filan ailenin itinin adýdýr. O ailenin 50 sene önceki itinin adý da Zalým’dýr, Çaloð’dur, Zaloð’dur. Þimdi ki itinin adý da Zalým’dýr, Çaloð’dur, Zaloð’dur. Þuanki iti geberdiðinde yeni tutacaðý itinin adý da ayný olacaktýr. ÝT adlarý da öyle çok fazla çeþitli deðildir. Adlar erkek ite vurulur. Kancýðýn genelde adý yoktur. Tarif edilmesi icap ettiðinde falancalarýn kancýk diye bahsedilirse bilinir ki diþi köpekten bahsediliyor. Kancýða verilen bir tek isim vardýr. Oda kancýk it üzerinde asaleti, azameti, cesareti ve doðurganlýðý sembolize eden Gurcey ismidir. Bu isim erkek ite vurulmaz. Genellikle kullanýlan isimler de þunlardýr. “Zalým, Zaloð, Karoð, Saroð, Çomar, Karabaþ, Duman, Gurcey.” Karoð,Saroð,Karabaþ itin fiziki özellðine göre vurulan isimdir. Bir de dünyada ki siyasi meseleler özellikle ucu Türkiye’ye dokunan meselelerde karþý tarafýn liderinin adýný koymak sýk rastlanan bir ad vurma yöntemidir. 1974-1975’li yýllarda tutulan itlerin ekseriyet ismi “Karamannis ve Venizelos’tur.” 90’lý yýllarda da Saddam itler arasýnda oldukça popüler bir isimdir. Tabii itlerin bundan haberi yoktu.
Bozkýrda "Haddavara" özgürlüktür haktýr görevdir. Herkes söylemeli ve uygulamalýdýr. Daha yeni emekleyen bebekte, yeni yürümeye baþlayan çocukta, gelinlik çaðdaki genç kýzda, kafaýsna silah dayansa dahi büyüklerinin yanýnda sesli nefes almaya icazeti olmayan yeni gelin dahi kayýnpederinin yanýnda bile davar vakti davara gitmeyip köyde dolaþan, bir pea gölgesinde msikin miskin yatan ite eline bir taþ alýp Haddavara diye avazý çýktýgý kadar baðýrýp böðrüne taþ vurmaya yetkilidir. Bir ayaðý çukurda bastonlu dede dahi Allah canýmý al diye ayaklarýný sürüyerek yürürken davara gitmemiþ bir iti gördüðünde bir haftalýk enerjisini bir anda toplayarak bütün yükü ayaklarýna verip bastonla itin boynuzunu kýrar Haddavara diye haykýrýr. Davar itleri iþte bu ortamda davar iti, kabgal köpeði olur. Kerameti itin mayasýnda arayanlar mayalarýný sorgulasýnlar.

Bozkýr’da it boðuþturulmaz. Ýt boðuþturan da makbul, muteber insan deðildir. Hele bir de boðuþan itleri ayýrýrken taraf tutup, kendi itine baþkasýnýn itini boðduruyorsa müptezelin önde gidenidir. Bozkýr’da davara gitmeyen gelene geçene havlamasý için tutulan itte tutan adam da yine makbul olmayanlardandýr. Birbiriyle dargýn olan iki aile bile birbirlerinin davara gitmeyen itine Haddavara diyerek kýzma ve dövme salahiyetine sahiptir. Sadece davara gitmeyen deðil, davar köye dönmeden sýcaktan bunalýp, kürüne yatmak için yarým saat önceden kaçýp gelen itte dayaðý yer. Davar daðdayken köydeki ihtiyardan, gelinden, kýzdan, çoluk çocuktan hatta sahibinin dargýn olduðu komþusundan “Haddavara Haddavara” nidalarýyla dayak yiyen itin halini de inanýn görmek gerekir. Suçunun farkýnda, mahcubiyetinden dolayý çenileyemez bir vaziyette sinmiþ, pusmuþ, utanmýþ bir daha yapmayacaðým edalarýyla utangaç utangaç koþarak terk eder köyü ve doðru davarýn arkasýna koþar. Gözden kaybolana kadar da arkasýndan baðýrýrlar ;
“HADDAVARA ‘’
‘’HADDAVARA’’

‘’ Çobanlýðýn ve davarcýlýðýn düþmeyen son iki kalesi; çobanlarýn piri emmim Tecir Hasan ve Þahý dayým Sebahattin CEYLAN’ a, kapýsýnda bir tane dahi olsa davar beslemeye devam eden tüm isimsiz bozkýr efsanelerine ithaf olunur.’’

 

 



ETKETLER : ,
Facebook Facebook Digg Digg Google Google Del.icio.us Del.icio.us twitterTwitter
YORUM YAPIN SZ SZDE!
yener
devamýný bekleriz
güzel olmuþ..
sinan
helal olsun
eline klawyene yüreðine saðlýk bu kadar güzel anlatýlýr ancak ,uzun zamandýr köyden çýkmana rahmen durumu çok güzel anlattýn zevkle okudum bende izninle davarcýlýðý bitirmek isteyenlere haddavara demek istiyorum.


Adnz (Yorumda grnecek) :
Balk :
Yorumunuz :
 
 
Diger anketlerimiz için tıklayın...
 
Tm Cumhuriyet Üniversitesi Haberleri Iin Tiklayiniz.
 
 
Lütfen haber arşiv tarihi seçiniz.
sanalbasin.com üyesidir
Copyright Gazi SOFT Haber Yazılimı V1.0.5
Her hakki saklıdır.
Bu Site haber scripti Sistemi kullanilarak Gazi Soft Tarafindan Hazirlanmistir.