Düşük fiyatları sebebiyle kullanıcıların ilgisini çeken TEMU, gümrük muafiyetinin kaldırılmasından olumsuz etkilenen şirketler arasındaydı.
7 Ocak'ta yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararıyla yurt dışından yapılan alışverişlerde 30 euroya kadar gümrük alınmaması uygulamasına son verilmişti.
Bunun ardından TEMU'nun Türkiye'ye yurtdışından satışları durduruldu.
Türkiye'den TEMU'ya giren kullanıcılar, yalnızca yerli satıcıların ürünlerini satın alabiliyordu.
Ancak şirket, Türkiye'de bir ithalatçı şirket kurarak gümrük engelini aştı.
Türkiye'deki yurtdışı satışları yeniden başladı ve sepet alt limiti 580 lira olarak belirlendi.
BBC Türkçe'ye konuşan Tüketiciler Birliği Genel Başkanı Mahmut Şahin, TEMU ürünlerinin yüzde 20'lik vergiye tabi olacağını ve yine de piyasadan daha ucuz olacağını söylüyor. Şahin, ''Türkiye'de maliyetler çok yüksek. Yakında Türkiye'de yeniden TEMU rüzgarı esecek'' diyor.
TEMU'dan nasıl alışveriş yapılacak?
Şirketin tamamen Türkiye piyasasından çıkması beklenirken, yeni bir hamleyle 'WhaleCo' isminde yeni bir yerel şirket kurduğunu açıkladı.
Şirket, artık WhaleCo üzerinden resmi ithalatçı olarak faaliyet göstereceğini duyurdu.
TEMU'nun Türkiye operasyonlarını yürütecek olan bu şirket, ürünlerin Türkiye'ye girişi, gümrük işlemleri ve dağıtım süreçlerini üstlenecek.
Ürünler ticari ithalat kapsamında Türkiye'ye giriş yapacak.
Dolayısıyla artık 'bireysel ithalat' değil, şirket adına yapılan ticari ithalat statüsüyle Türkiye gümrüğüne girecek.
Yeni sistemde tüketiciler vergiyi sipariş sırasında peşin olarak ödeyecek ve gümrük işlemleri şirket tarafından tamamlanacak.
Böylece alıcının sonradan beklenmeyen ek vergilerle karşılaşmasının önüne geçilecek.Dünyanın en büyük e-ticaret platformlarından olan TEMU, Çin'den tüm dünyaya gönderdiği düşük fiyatlı ürünlerle hızla büyüdü.
Türkiye'de ise özellikle 2024 sonundan itibaren TEMU'ya olan ilgi arttı.
Piyasadaki muadillere göre çok daha düşük fiyatlı ürünlere ulaşabildiğini söyleyen kullanıcılar TEMU ürünlerine ilgi gösterdi.
Bu ilgi Türkiye piyasasındaki diğer rakipleri endişelendirirken, gümrük muafiyetinin haksız rekabete yol açtığı tartışmaları başladı.
Gümrük muafiyetinin kaldırılmasıyla birlikte ekstra düzenlemeler, belgeler ve vergi işlemlerinin devreye girmesiyle birçok tüketicinin alışverişi ya yavaşladı ya da durdu.
TEMU da Türkiye'deki yurtdışı satışlarını belli süreliğine durdurmuştu.
TEMU neden tercih ediliyor?
Çin merkezli e-ticaret platformu TEMU, en çok düşük fiyatlar sebebiyle kullanıcıların ilgisini çekti.
Yüksek enflasyon sebebiyle alım gücü düşen kullanıcılar, sosyal medyada TEMU'dan ve yerel piyasadan aldıkları ürünlerin fiyat karşılaştırmalarına yer verdi.
Neredeyse haftalarca süren uzun gümrük sürelerine rağmen, Çin'den düşük fiyatlı ürün alma eğilimi giderek arttı.
Ucuz alışverişin adreslerinden biri olarak görülen TEMU'daki ürün çeşitliliği de pazarda hızla büyümesine neden oldu.
Tüketiciler Birliği Genel Başkanı Mahmut Şahin, TEMU'nun piyasadaki boşluğu doldurduğunu ve tüketiciye ucuz alışveriş imkanı sağladığını söylüyor.
Çin'in ucuz işçilik ve devlet teşvikleri sebebiyle maliyetleri ciddi manada düşürdüğünü ve aynı zamanda kaliteyi de koruduğunu belirtiyor:
''Yüzde 20'lik vergiye rağmen ürünlerin fiyatı yine de benzerlerinden daha uygun olacak. Bu durum tüketici için hem alternatif hem de avantaj.''
''Türkiye'de özellikle elektrik, doğalgaz ve benzin maliyetlerindeki artış direkt tüketiciye yansıyor.''
Pahalılık sebebiyle tüketicilerin fiyat algısının giderek bozulduğunu söyleyen Şahin, piyasanın fiyatlama konusunda denetimden uzak kaldığını belirtiyor:
''Dün 10 liraya aldığınız bir ürün bugün 20 olduğunda herhangi bir şaşkınlık oluşmuyor.''
''Halbuki dün 10 liraydı, ne zaman yüzde yüz zam geldi? Anormal durumlar normalleşti ve kabullenildi.''
''Denetimlerin sıklaştığı konusunda halka bazı açıklamalar yapılıyor ancak sonuçsuz kalıyor. Gerçekte piyasa kendi kurallarını ve fiyatları tamamen kendisi belirliyor.''
'Rekabeti artırmak için yerli üretici güçlendirilmeli'
BBC Türkçe'ye konuşan sivil toplum temsilcileri, TEMU'nun yeniden Türkiye piyasasında yer almasının rekabeti artıracağını değerlendiriyor.
Şahin, tüketicilerin ucuz ürüne ulaştığı TEMU'yu engellemek yerine, yerli üreticinin rekabet gücünü artıracak tedbirlerin alınması gerektiğini belirtiyor.
''TEMU binlerce kilometre öteden getirdiği mal hem bizimkilerden daha kaliteli hem de daha ekonomik. Önce bunu çözmeliyiz.''
Şahin'e göre milyonlarca tüketiciye en kaliteli ürünleri en ucuza ulaştırmanın yollarını bulmak gerekiyor.
''Vatandaşın daha ucuz ürünlere ulaşabilmesinin önünü kesmek yerine rekabeti artırıcı modeller düşünmeli ve yerel üreticilerin daha kaliteli malı daha ucuza üretmesini sağlamalıyız.''
''85 milyonluk bir ülkede, Avrupa ile Asya'nın tam ortasında, her türlü imkânın olduğu bir coğrafyada vatandaşlarımız TEMU'dan ucuza mal aldığına seviniyor.''
Tüketiciyi Koruma Derneği (TÜKODER) Genel Başkanı Aziz Koçal da TEMU'nun piyasada rekabet artırıcı bir alternatif olduğunu belirtiyor.
''Tüketici kaliteli ürünlere ekonomik bedellerle ulaşmalı. Tüketiciler yoksulluk ve açlık sınırının altında yaşıyor ve alım gücü çok zayıf'' diyor.
Peki, satışları ithalat şirketi üzerinden yapmak nasıl bir fark yaratacak?
Koçal, yurtdışından ürün temin etmek konusunda yaşanan pek çok lojistik ve yapısal engelin aşılacağını değerlendiriyor.
Ürünleri tüketiciye daha kolay ve güvenilir bir yoldan ulaştırmanın mümkün olacağını, yetkili servis zorunluluğu gibi hizmetlerin devreye gireceğini belirtiyor.
Koçak ayrıca ürün kalitesi ve güvenliği açısından ekstra denetim mekanizmalarının devreye gireceğini kaydediyor.
Ancak tüm bunların yanı sıra ürünlerin fiyatlarında artış yaşanma ihtimaline dikkat çekiyor:
''İthalat şirketi kurmak sebebiyle ürünlerin fiyatı yükseltilirse yine aynı noktaya geliriz ve tüketici aleyhine sonuçlanır.''
Sahibi kim?
Temu'nun sahibi Çin merkezli PDD Holdings şirketi.
Şirket aynı zamanda Çin'deki popüler Pinduoduo adlı e-ticaret firmasının da sahibi.
Temu'yu ise PDD Holdings'in ABD iştiraki yönetiyor.
Temu'nun internet sitesinde ürün değişim ve iade konusunu da kapsayan bir "Sipariş Koruma Programı" bulunuyor.
Temu'ya göre bu program kapsamında ürün açıklaması ya da görselleriyle uyuşmayan bir sipariş geldiğinde, gelen sipariş hasarlı olduğunda, sipariş teslim edilmediğinde, geciktiğinde ya da taşıma sırasında kaybolduğunda müşterilere iade hakkı tanınıyor.
Temu, iadeye uygun ürünler için talep oluşturulması ve 14 gün içinde ürünlerin kargoya verilmesi durumunda iade sürecinin satın alma tarihinden itibaren 90 gün içinde tamamlanacağını söylüyor.
Temu'nun internet sitesinde Sipariş Koruma Programı kapsamına giren ürünler için "Temu kredisi" ya da orijinal ödeme yöntemi olmak üzere para iadesi yapıldığı da belirtiliyor.
