Prof. Dr. Ercüment Ovalý'dan koronavirüs aþýsý açýklamasý

  Bu haber 24 KASIM 2020, SALI 14:20:14 eklenmitir.
Prof. Dr. Ercüment Ovalý koronavirüs aþýsý hakkýnda açýklama yaptý. Prof. Ovalý, Saðlýk Bakaný Fahrettin Koca'ya sitem ederek, "Bakan Bey keþke diðer aþýlardan bahsederken buna da bir parantez açabilme basiretini gösterebilse..." dedi

Prof. Dr. Ercüment Ovalý, 2017 yýlýnda “Kan ve Kök Hücreden Yapay Deri Üretimi” ile dünyanýn prestijli týp ödüllerinden, ABD Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi Derneði’nin “En Ýyi Deneysel Araþtýrma Ödülü”ne layýk görüldü. 

Prof. Ovalý, koronavirüs aþý çalýþmasýna Türkiye'de ilk baþlayan bilim insanlarýndandý. Prof. Ovalý'nýn ne diyeceði merak ediliyordu. Prof. Ovalý'dan açýklama geldi. 

Prof. Ovalý Odatv'den Kemal Üçüncü'ye konuþtu, þunlarý söyledi:

Aþý çeþitlerinin, daha kolay anlaþýlabilmesi için iki büyük gruba ayýrmalýyýz. 1.grup yeni platform aþýlar, 2.grup eski platform aþýlar.

Eski platform aþýlarýn temel mantýðý, hangi mikroorganizma hedefleniyorsa onu öldürmek, inaktive etmek ve kiþilerin vücuduna enjekte etmektir; böylece ölü virüs veya ölü bakteriye karþý vücudun baðýþýklýðýný oluþturmaktýr. Bu dünyanýn en güvenli platformudur. Ama bir sorunu vardýr, üretimi yeni platforma göre daha zordur, daha pahalýdýr. Bu aþýlarýn tek baþýna etkili olabilmesi çoðunlukla çok fazla virüs yada bakteri kullanmak gerektirdiðinden ve bu maliyetleri daha da artýrdýðýndan; bunun içinde bir adjuvan yani güçlendirici koyarlar. Bu grup aþýlarýnda ismini kötüye çýkartan bu içine koyulan güçlendiricilerin yaptýðý yan etkilerdir. O yüzden içine koyulan bu güçlendiricilerden en popüler olan alum dediðimiz alüminyum tuzlarýný kullanýlarak 10 kat daha az virüs kullanýr hale getirir. Dolayýsýyla 100 tane virüs üretileceðine 10 tane virüs üreterek ayný sonuç alýnabilir. Ama bunlarýn da kendine ait yan etkileri vardýr. Bütün dünya uzun zamandýr bunlar doðru mu deðil mi diye tartýþýr? Ama dönüp de geriye bakarsak, içinde adjuvan da olsa eski platform aþýlarla ilgili o kadar çok deneyimimiz var ki: çiçek aþýmýz, kýzamýk aþýmýz vb… Bizler bu aþýlarla yeryüzünden bir hastalýk sildik (çiçek hastalýðý); dolayýsýyla güvenli platformlardýr ama en büyük sorunlarý üretim maliyetleridir ve içine adjuvan koymadan istenileni çok verememeleridir.

Yeni platform aþýlar ise bambaþka bir mantýða sahiptir. Bunlar hedeflediði mikroba karþý bakteri ya da virüsü ait parçacýklarý kiþinin vücut hücrelerine yaptýrýrlar. Baþka bir anlatýmla, kiþiye bir yapay DNA yada RNA vererek virüse ait parçacýklarý kiþinin vücuduna yaptýrtýrlar. Bu aþýlar çok ucuz ve çok etkilidirler; çünkü vücut uzun süre bu virüse karþý parçacýklarý yapmaya devam eder. Ama en büyük dezavantajý vücudu, kendi baðýþýklýðýnýn hedefi haline getirtirler. Sonuçta o parçayý vücut ürettiði için üreten hücresinin baðýþýklýðýnýn hedefi haline gelir. Kazara enjekte edilen bu madde dolaþýma girip beyin dokusuna yada baþka hayati dokuya yerleþirse orayý da hedef haline getirebilir.Bu da Otoimmün ve nörolojik yan etkiler için zemin hazýrlamak anlamýna gelmektedir.

- Uzun veya orta vadedeki sonradan oluþabilecek problemleri öngörememe sorunlarý her iki tip aþý tipi için de geçerli midir?

Ercüment Ovalý: Her ikisi içinde geçerlidir. Eðer literatüre bakýlýrsa klasik tip aþýlarýn faz 3’lerinin 8-10 bin kiþi ile bitirildikleri görülür; yeni tip aþýlara dikkat edilirse en az 30-40 bin kiþi ile yapýlmaktadýr. Eski tip aþýlarýn güvenli kabul edilmesi için 8 bin kiþilik bir faz 3 çalýþma yetiyor, ama pfizer aþýsý, Oxford-AstraZeneca aþýsý gibi yeni tip aþýlarýn hepsi 30-40 bin kiþiye yapýlýyor; aradaki farkýn nedeni bu güvenlik kuþkusudur. Dolayýsýyla yeni platform aþýlar ucuz, etkili ama vücudun kendi hücrelerini hedef haline getirdikleri için uzun ve kýsa vadede çok iyi tartýþýlmasý gereken aþýlardýr. Ama pandemiler için deðerlendirdiðimizde, riskli toplumlar ve ülkeler þöyle bir hesabýn içine giriyor; bu hastalýk % 5 öldürüyor, bu aþýnýn yan etkileri neticesinde bu etkiyi oluþturma olasýlýðý on binde 1’i altýnda; o zaman ülke olarak bu risk kabul edilebilir. Örneðin 1 milyon kiþiyi aþýlama durumunda olunsa, rakam çok düþük olacaðýndan güvenli kullanýlabilir. Ancak, Ýçinde bulunduðumuz COVÝD-19 pandemi sürecinde dünyadaki insanlarýn yarýsýný, 3,5 milyarý aþýlamaktan bahsediyoruz; ý  Bu durum yüzbinlerce insanda oluþacak yan etkiden söz ediyoruz demek anlamýna gelecektir. Burada binde 1.lik, 10 binde 1.lik ya da 30 binde 1.lik bir reaksiyonun milyardaki karþýlýðý korkunç bir rakamdýr. Ýþte bu yüzden çok dikkatli edilmelidir.

Ýnaktif aþýlar en güvenli, en etkin, en bilinen aþý platformudur. En önemli sorunu ise milyarlarca dozun üretim zorluðu ve maliyetleridir. Ýnaktif aþýlarýn zor üretilebilmeleri ve pahalý oluþu, üreticiyi ADJUVAN kullanýmýna itmektedir. Bu da inaktif aþýlarýn en çok eleþtirilen yönüdür.

COVÝD-19 & AÞI

Laboratuvar çalýþmalarý þunu gösteriyor ki bir virüsün zayýflayabilmesi için 300 pasaj (bir yerden baþka bir yere atlayarak çoðalmasý) görmesi gerekiyor ve her bir pasajýnda 3 gün olduðunu düþünürsek bunun ortalama 900 gün olduðunu gösteriyor yani 3 sene. Henüz bir senesini yeni bitirdik; iki senemiz daha var. Ama bu ani bir yaygýn mutasyonla bu süre kýsalabilir. Ama bir ani mutasyonla da þiddetlenebilir, ölümcüllüðü artabilir, yayýlýmý artabilir. Þuan 150 den fazla mutasyon var ve bunlarýn 15 tanesi de bu mutasyonun protein deðiþikliðine neden oluyor. Mutasyonlarýn hepsi protein deðiþikliðine neden olmaz ama þuan 15 den fazla protein deðiþikliðine sahip olan mutasyon var.

Etkili bir aþýlama programý, pandeminin kontrolü için önem arz etmektedir. Dünyada 160’dan fazla çalýþma var. 20’ye yakýn klinik çalýþma var; yani 160 tane preklinik ve 20’ye yakýn da klinik çalýþma var. Dünyada Pfizer Faz III çalýþmalarýný tamamlayarak ipi göðüsleyen ilk ilaç þirketi. Ve çalýþmalarýna göre %90’dan fazla koruyuculuða sahip bu aþý klinik kullaným için son onaylarý beklemekte. Grup yýlbaþýndan sonra aþýyý piyasaya sürmeyi planlamakta ilk aþamada 50 milyon doz daðýtýma girecek ve sonraki bir yýl içinde de 1 milyar doza ulaþmayý hedeflemekte. Bu gurubun en önemli özelliði ise aþý geliþtiren Alman Biontech firmasýnýn iki sahibinin de Türk olmasý.  Türkiye’ye gelince TÜBÝTAK bünyesinde 13 TUSEB bünyesinde 2 aþýnýn üretilmeye çalýþtýðýný duyuyoruz. Hatta Erciyes Üniversitesi-Koçak Farma ikilisi ülkemizdeki ilk klinik çalýþmaya Kayseri Erciyes Üniversitesi’nde baþladý (faz 1); diðeri Acýbadem Üniversitesi’nde. Bu aþý ile ilgili yakýn tarihte klinik faz I çalýþmasýnýn baþlamasý bekleniyor. Ülkemizde klinik aþamaya gelmiþ her iki aþýnýn ortak özelliði inaktif, klasik platform aþý olmasýdýr. Kayseri Erciyes Üniversitesi-Koçak Farma ortaklýðý ile yapýlan aþý Çin kaynaklý Sinovac firmasýnýn aþýsýna çok benzemektedir. Acýbadem Üniversitesinin aþýsý ise klasik platform aþýlarýn yeni bir yorumudur. Ýlginç bir dizayna sahiptir. Ýnaktivasyonda kimyasal kullanmamýþlar, gamma radyasyon kullanarak kimyasal inaktivasyonun istenmeyen etkinliklerinden kaçýnmýþlar bu nedenle çok güvenilir olduklarýný hatta bu yöntemin aþýnýn etkinliðini de artýrdýðýný iddia ediyorlar . Ve Acýbadem aþýsýnýn daha ilginç olan bir yönü ise Covid 19 enfeksiyonu için intradermal-deri içi olarak hazýrlanan dünyadaki ilk aþý olmasý. Üreticiler bu yöntemin adjuvan kullanýmýna olan ihtiyacý kaldýrdýðý, bu nedenle aþýlarýnda adjuvan kullanmadýklarý, dünyadaki en güvenli aþý olduðu iddiasýndadýrlar. Acýbadem grubu ilerleyen dönemde aþýnýn intardermal olmasý nedeniyle herkesin kendi kendine aþý uygulamasý yapabileceði bir çip geliþtirmenin de peþinde.

Normal prosedürde aþýnýn üretimi için 1 yýl var. Eðer pandemi artar ve ölümcül boyuta gelirse humanchallenge þart olur. Ama pandemi yavaþ giderse hatta azalýrsa bu faz süreçleri tamamlanacaktýr. Tamamen pandemi boyutunun ne kadar þiddetleneceði ya da zayýflayacaðýyla alakalý bir durumdur. Eðer pandemi normal seyrinde gider yavaþlarsa yerli aþý bir sonraki yýlbaþý çýkar. Ama pandemi dehþet boyutlara giderse yerli aþý “humanchallange’la” nisan ayýnda uygulanmaya baþlayabilir. Ülkemizde aþýnýn ilk uygulamalarýnýn yabancý aþýlarla baþlayacaðýný ama sonra yerli aþý yetiþtiðinde yerini yerli aþýya devam edebileceðini varsaymak yanlýþ olmayacaktýr.

DÜNYADA COVÝD-19 AÞI ÇALIÞMALARI

- 36 klinik çalýþma mevcut

- 6 adet RNA

- 6 adet taþýyýcý vektör (4 Adeno, 1 Kýzamýk virüs, 1 Influenza)

- 5 adet inaktive virüs

- 12 protein bazlý

- 4 DNA

- 1 VLP

- 146 adet preklinik aþamada aþý çalýþmasý mevcut

TÜRKÝYE’DE COVÝD-19 AÞI ÇALIÞMALARI

Türkiye'de WHO listesinde 11 aþý görülmektedir.

•    3 inaktif aþý (Acýbadem-Labcell, Kayseri ve Selçuk Üniversiteleri)

•    1 mRNA aþýsý (Selçuk Üniversitesi)

•    1 DNA aþýsý (Ege Üniversitesi)

•    2 Adenovirüs aþýsý (Ankara ve Kayseri Üniversiteleri)

•    2 protein peptit aþýsý (Boðaziçi ve Ege Üniversiteleri)

•    2 VLP aþýsý (ODTÜ ve Bezm-i Alem Üniversiteleri)

Türkiye'de klinik aþamaya gelmiþ 2 aþý olduðu bildirilmektedir.

Bu Çalýþmalarýn:

Henüz yayýnlanmýþ bir makalesi yoktur. Biri hariç nötralizan antikor sonuçlarý yoktur, Hiç birinde ADE verileri yoktur, Sadece birine ait viralchallenge verileri vardýr Bu çalýþmalarda kullanýlan aþýlarýn biri hariç GMP grade üretimi yoktur. Bu çalýþmalarýn hiç birinde akut ve kronik sitotoksite verileri yoktur.

Ne güzel! hiçbirinin bir sayfa yayýný yok ama Ercüment Ovalý’nýn uluslararasý muteber dergilerde 4 yayýn yapýlmýþ ve takdir görmüþ çalýþmasý hala neyi bekliyor? Bakan Bey keþke diðer aþýlardan bahsederken buna da bir parantez açabilme basiretini gösterebilse, ayný pozitif yaklaþýmý gösterebilse bilim adamlarý olarak saygý duyar, devletimiz ayýrýmsýz bilimsel çalýþmalara sahip çýkýyor diye kývanýrýz. Zira Sayýn Cumhurbaþkanýnýn bu konularda çok hassas olduðunu biliyoruz.

Türkiye’de yerli aþý çok önemlidir.  

Üç sebebi mevcut:

1-Aþýnýn toplumun tüm katmanlarýna ulaþýlabilecek sayýda saðlana bilmesi.

2-Maliyetler açýsýndan.

3- Yerli aþý teknolojisinin kurulumu.

Uzun vadedeki aþý risklerden toplumumuzu korumuþ oluruz; çünkü 1 milyon kiþiyi aþýlasaydýk 1 milyon kiþide oluþabilecek binde 1’lik reaksiyonu tolere edebilirdik. 50-80 milyondan bahsediyoruz. Bu reaksiyon tolere edilemeyecek kadar ayrý bir yük getirebilir ülkeye. O yüzden yerli aþýnýn daha güvenli olmasý, daha ucuz olmasý ve en önemli þeylerinden bir tanesi bu faz çalýþmalarý bittikten sonra yabancý firmalar önce kendi toplumlarýný aþýlayacaklar.  Dünyada kýsa süre içinde faz çalýþmalarýný tamamlamýþ 2 ya da 3 aþýnýn piyasaya çýkmasý beklenmektedir. Bu durumda en az 3.5 milyar kiþinin aþýlanmasý gerektiði düþünülürse mevcut üretim kapasitelerinin ihtiyacý karþýlamasý imkansýz olacaðý açýktýr. Bu durumda yerli üretim çok önemli olacaktýr. Örneðin Almanya ilk 100 milyon dozu kendi almak yerine hatta kendi coðrafyasý, Hollanda, Avrupa Birliði coðrafyasý dururken aþýnýn yarýsý olan 50 milyon dozunu Türkiye’ye yollayacaðýný düþünebiliyor musunuz? Ya da Çin’in kendi toplumunu aþýlamadan aþýyý size yollayacaðýný düþünebiliyor musunuz? Dolayýsýyla Türkiye’ye evet aþý gelecek ama hiçbir zaman istediði miktarda aþý gelmeyecek. Türkiye’ye gerekli aþý dozunu çok daha azý gelecektir; bu yerli üreticiyi gerekli kýlmaktadýr. Ýþte tam da bu aþamada yerli aþý gerçekten önemli; hem Türkiye’nin ihtiyacýný karþýlamasýnda, hem ucuz olmasýnda, hem de gelecek yeni pandemiler için ülkenin aþý güvenlik sisteminin/ihtiyacýnýn saðlanabilmesi açýsýndan yerli üretim bir gereksinimdir. Özetlemek gerekirse 1-Geleceði düzeltecek, 2-Ucuz maliyet, 3-Daha güvenli, 4-Zaten ithal aþý gerekli ihtiyacý görmeyecektir.

Acýbadem Grubunun Covid-19 aþýsý için eski teknoloji kullanýldý. Virüsü inaktive edilirken kimyasal madde kullanýlmadý. Çünkü kimyasal inaktivasyon virüsün yapýsýný çok bozuyor, etkinliðini azaltýyor, bir de o kimyasalý temizlemek için uygulanan iþlemler virüs kaybý ile sonuçlanýyor. Bu aþýda virüs gama-radyasyonla inaktive edildi. Gamma irradiasyon,

•    Üründe kimyasal saflýk sorunu yaratmýyor.

•    Antijenik yapýyý ve uyarýyý kimyasal yollardan daha az etkiliyor.

•    Daha kýsa zaman alýyor.

Böylece içine kimyasal karýþmadý. Bu yapýlan çalýþmalara göre de gama-radyasyonla inaktive olduðunda aþýnýn etkinliði azalmýyor. Kýsaca eski aþýya yeni yorum getirilmiþ. Ama bu platform bozulmamýþ. Ýnaktive aþý kullanýlýyor. Eski platform adjuvansýz (yardýmcý maddesiz) çok iþe yaramýyor. Dünya Saðlýk Örgütü’nün bundan 5 sene önce yayýnlanan bir makalesinde: hem çok virüs kullanmadan, hem de adjuvan kullanmadan etkili aþý yapýlabilir; aþý derinin altýna ya da kasa yapýlmazsa, derinin içine yapýlýrsa adjuvan kullanýmýna gerek kalmaz. Çünkü adjuvanýn iki tane amacý vardýr. 1-Virüsleri ya da antijenleri paket halinde tutmak, daðýlmamasýný saðlamak, irritasyon yaparak o bölgeye immün sistemi çaðýrmak. Deri içine yapýldýðýnda, dermis-epidermis dediðimiz 1 mm.lik alanýn içine yapýldýðýnda PPD dediðimiz yöntemle yapýldýðýnda zaten o deri virüsü paketliyor. Ýðnenin alanda yaptýðý irritasyon, kas içine yaptýðýndan daha fazladýr. Bütün çalýþmalar gösterdi ki inaktive aþýlar deri içine yapýldýðýnda 10 misli doz azaltýlabilir. Acýbadem Grubunun Covid-19 aþýsýna böylece yeni bir yorum daha eklendi: uygulama þekli ve adjuvanýn kaldýrýlmasý. Eski aþý eski platform, iki yeni yorum. Biri inaktivasyonla gama-radyasyon, 2.si ise adjuvaný kullanmamak. Böylece aslýnda bu aþýnýn içinde kaba bir tabirle radyasyonla piþirilmiþ virüsten baþka hiçbir þey yok.

Bu kullanýlan radyasyonun uygulanan insanlar üzerinde zararý yok; çünkü bu gama-radyasyon olduðu için dokuyu delip geçiyor, üzerinde birikiciliði yok. Ýlave olarak gama-radyasyona maruz kalarak inaktive edilmiþ bir virüsün vücuda verildiði zaman diðer inaktivasyon metodlarýndan farklý olarak vücutta ürettireceði antikor düzeyinde bir farklýlýk olabilir mi? Yapýlan çalýþma gösteriyor ki gama-radyasyonla yapýldýðýnda oluþan antikor seviyesi, klasik inaktivasyonda oluþan antikor seviyesinden daha yüksek, daha iyi uyarýyor.

Yurt dýþýndaki bazý firmalarýn üreteceði aþýlarýn antikor oluþturmasýyla ilgili; bu antikorlarýn kalýcý olup olmasýyla ilgili ve rapel (tekrar) dozlarýnýn yapýlýp yapýlmayacaðý sýklýkla kafa karýþtýrýyor. Aþýda RNA kullanýlýyorsa tekrara ihtiyacý vardýr; çünkü RNA vücuda bu parçalarý kýsa süreyle yaptýrýr, kýsa süre sonra kaybolur, kaybolduðu için de yeniden hatýrlatma gerekir vücuda. Ama adenovektör kullanýlýyorsa yani DNA veriliyorsa; DNA hayat boyu hasta ile kalýr. O yüzden de yeni bir aþý dozuna daha ihtiyaç kalmaz.

- Aþýlar üretildikten sonra çeþitli klinik çalýþmalardan geçiyor; faz 1, faz 2, faz 3 nedir?

Faz 1 güvenlik çalýþmasý; aþýnýn güvenli olup olmadýðýný, vücutta nasýl daðýldýðýný, aþýnýn dinamiðini vegüvenliðini ölçer. Faz 1 çalýþmasý bu sebeple küçük gruplarda yapýlýr. Eðer güvenli ve dinamikliði uygun bulunursa faz 2’ye geçilir. Faz 2’de hem doz çalýþmasý, hem de etkinliðine bakýlýr. Çünkü faz 3 için hangi dozda kullanýlmasý gerektiðine bu aþamada karar verilir; yan etki spekturumunun ne olacaðý bilgisi, hangi tedbirlerin alýnacaðý ve çalýþmalarýn düzenlenmesi bu fazda çalýþýlýr. Faz 3 çalýþmasýnda ise aþý binler, on binlerce vakada çalýþýlýr. Dolayýsýyla bu 3 çalýþma; faz 1 çalýþma genellikle 2 ayda; Faz 2 çalýþma genellikle 2-4 ayda biter. Faz 3 çalýþma da 6 aydan önce bitirebilmesi mümkün olur.

Aþý çalýþmalarý için, Faz 1 ve faz 2 için toplam 6 ay gerekir; 6 aydan önce bir faz 3 çalýþmasý beklemek mümkün olmaz. Bu 3 faz çalýþmasýnýn bitirilip bir aþýnýn piyasaya çýkabilmesi Türkiye’de yeni üreticiler için 1 seneanlamýna gelmektedir. Ancak ülkemizde aþý sýkýntýsýnýn ortaya çýkmasý (uluslararasý aþý üreticilerinden yeterli aþý saðlanamamasý) ve pandemi boyutlarýnýn tehlikeli seviyeye gelmesi halinde, yerli aþýlarýn 2 aylýk bir faz I çalýþmasý sonrasý 150 hastalýk 45 günlük, viralchallange (virusa meydan okuma testi) ; bu testte aþýlanmýþ 150 denek aþýlamadan 30 gün sonra covid virüsü verilerek aþýnýn koruyuculuðu test ediliyor. Özellikle klasik, güvenliði kanýtlanmýþ eski platform aþýlarýn bu testten sonra etkinlikleri inkar edilemez boyutta kanýtlanacaðýndan 1 yýllýk deney sürecinin 4 aya indirilmesi mümkündür) sonrasýnda yerli aþýnýn yaza piyasada olmasý beklenebilir. Ama bu saðlýk otoritesinin vereceði bir karardýr.

ANTÝKOR ÜRETÝMÝ VE ÝMMÜN PLAZMA TEDAVÝSÝ

Çok tartýþýlan bir konuda hastalarý hastalýðý yenmesi ve hatta PCR negatifleþmesine raðmen Virüse karþý antikor oluþamamasý gerçeðidir; bunun en sýk karþýlaþýlan nedeni aslýnda kiþilerde rutin taramada sadece spike’lara karþý oluþan antikorlarýn taranmasýdýr. Spike, virüsün içeri girmek için kullandýðý üzerindeki çýkýntýlardýr. Testlerde bu çýkýntýlara karþý antikor varmý diye bakýyoruz ama virüsün yüzeyinde ve içinde hedef olabilecek onlarca antijenik yapý var her birine karþý antikor oluþabiliyor. Dolayýsýyla sadece spike’ý hedefleyen testlerle baðýþýklýðýn geliþmediði yorumu hatalýdýr. Doðru karar nötralizan antikor testi ile verilebilir (Virüsü durdurabilen tüm antikorlarýn total olarak deðerlendirildiði test) aþý etkisiziz kalabilir. Þöyle bir gerçek söz konusu: hastalýðý geçiren mutlaka antikor üretiyor sadece biz onu bulamýyoruz. Bütün antikorlara bakýlamadýðý için pozitif sonuç alýnamýyor.

Ýmmün plazma tedavisi: Bir tek hastadan alýnacak baðýþýk plazma istenilen sonucu vermeyebilir. Baðýþýk plazmanýn en az 8 kiþinin plazmasýndan kokteyl yapýlmasý gerekir.Þunu biliyoruzki bazý insanlar bu hastalýðý çok kolay geçiriyor, bazý insanlar çok zor atlatýyor.Bazý insanlarýn antikorlarý yüksek,  bazýlarýnýnki yok vede biz biliyoruzki birtek çeþit antikor yok. Rastgele bir donörden alýnan belli bir miktar antikor iþe yaramayabilirken; baþka bir donörden alýnan farklý bir miktarolumlu sonuç verebiliyor; bu sebeple belli bir sayýda (sekiz) donörün plazma karýþýmý ile elde edilen havuz plazma her zaman standarda yakýn pek çok antikor içerir. Kokteyl metodu ile elde edilen havuz plazmanýn gereksiz antikorlarý da ayýklanýrsa, örneðin. kan grubu antikorlarý böylece herkese uygulanabilir bir hal alýyor. Ülkemizde Acýbadem grubu böyle bir kokteyl antikor içeren steril baðýþýk plazma üretimini patentlemiþ ve hastalarý için tedavide kullanýyor. Bu kokteyl antikoru plazma tedavisi içerisinde hastaya vermekle hastanýn aþýya baðlý aþý sonrasý kendi antikorunu üretmesinin arasýndaki farký ve verimliliðini detaylamak gerekirse: plazmanýn hazýrlanmasý ve üretimi aþýdan çok pahalý ve donör baðýmlýsýdýr. 70 milyon vatandaþýmýz için en az 70 milyon donör bulunmasý gerekir ki mümkün deðil. Hem pahalý hem de sayýsal olarak imkansýzdýr. Grubun bir iddiasý bu kokteyl plazmalarýn koruyucu olarak kullanýlabileceði. Bu günlerde böyle bir çalýþma planlýyorlar. kokteyl antikor hem koruyucu olarak kullanýlabilir çünküverilen antikorlar en az 60 gün insan kanýnda kalýyor; hem de erken dönemde kullanýlýrsa hayat kurtarýr.

***

Kovid salgýnýný sýrf bir hastalýk saðlýk faktörü olarak yalnýzca týbbi pencereden deðerlendirmek yanlýþ olur. Küresel ekonomik ve siyasal düzende köklü ve kalýcý radikal reformlarýn arefsindeyiz. Bu yeni düzende ulusal çýkarlarýmýzý koruyarak geleceði planlayabilmemiz için komplekssiz olarak eleþtirel aklýn ve emperyalizmle eklemlenmemiþ yeni bir bilimsel anlayýþýn yol göstericiliðine ihtiyacýmýz vardýr.

Geldiðimiz noktada bilim çok büyük oranda kapitalizmin hizmetindedir bu yönüyle onun tarafsýz yol göstericiliðinden söz açamayýz bu yüzden sunulan bilgiler farklý bilimsel çevrelerce teyit edilmesi gerekir, son tahlilde bilgi ve bilim ayný zamanda kültürel ve siyasal bir inþa olduðu unutulmamalýdýr. Bilimin apolitik olduðu boþ inancý sadece ve sadece bizim gibi ülkelerde mevcuttur. Bu anlamda “kamucu, halkçý, dayanýþmacý” yeni bir ekonomik düzen ve bilim anlayýþý vazgeçilmezdir. Nitekim salgýn sürecinde kamucu toplumlar ayakta kalabildi. Dijital para, karanlýk fabrikalarda üretim, gözetim ve disiplin toplumu, dinlerin toplumsal rolü önümüzdeki süreçte en fazla tartýþacaðýmýz konular. Bunlarýn karþýsýna yeni bir üretim ve paylaþým kültürü koyma iradesi yeni siyasal çatýþmanýn ana eksenini oluþturacaktýr.

Türkiye bu süreçten baþarýlý çýkabilesi için bütün birikimini küçük cemaat, tarikat hesaplarýna, rant hesaplarýyla, týrtýklý fes, kirli sakal yelekli takým elbise düzeyiyle planlamamalý, çay ocaðý ortalamasýyla yönetmemelidir.

Ercüment Ovalý gibi bilim adamlarýmýza onlarýn üretimine sahip çýkmalýyýz. Ýþin þakasý yok!

ERCÜMENT OVALI KÝMDÝR?

1961’de Kýrklareli'nin Babaeski ilçesinde doðdu. Hacettepe Üniversitesi Týp Fakültesi’nde baþladýðý týp eðitimini 1985 yýlýnda 19 Mayýs Üniversitesi'nde, Ýç hastalýklarý ihtisasýný ayný üniversitede 1991'de Hematoloji üst ihtisasýný 1997’de Marmara Üniversitesi Týp fakültesinde tamamladý.

Öðretim üyeliði hayatýna 1992 KTÜ iç hastalýklarýnda baþlayan Ovalý, 1994’de Doçent 1999 da Profesör oldu. Karadeniz Teknik Üniversitesi Hematoloji bilim dalýnda öðretim üyeliði görevini yaparken 1 Aralýk 2010’dan sonra Acýbadem Labcell hücre laboratuvarý ve Kordon kaný bankasý Mesul Müdürü oldu. 59’u yurt dýþý makale olmak üzere 370 den fazla yayýna sahip olup, yurt dýþý yayýnlarýnýn citation oraný 2.5dir.

Son 18 yýldýr hücresel tedavi ürünlerinin geliþtirilmesi ve klinik uygulamasý ilgili olarak çalýþmaktadýr. Ýlk olarak 1998-2007 arasýnda KTÜ Kemik iliði nakli Merkezi Sorumluluðunu yürüttü. Yine bu süreç içerisinde Saðlýk Bakanlýðý Kemik iliði nakli Komisyonunda üye ve Kordon kaný bankalarý Koordinasyon kurulunda baþkan olarak görev yaptý.

2003 yýlýndan sonra KTÜ adýna ülkemizin ilk GMP laboratuarýnýn Trabzon’da kuruluþunda proje koordinatörü olarak faaliyet gösterdi ve 2007 yýlýndan sonrada bu proje kapsamýnda GMP þartlarýnda üretim yeri ruhsatýna sahip ilk mesul müdür olarak Mezenkimal kök hücreler baþta olmak üzere 14 ayrý hücresel tedavi ürününü ülkemize kazandýrdý.

1 Aralýk 2010'dan bu yana da Acýbadem saðlýk grubu hastaneleri GMP ve Hücre tedavi ürünleri danýþmanlýðýný ve Mesul Müdürlüðünü ile Doku Tipleme Laboratuarlarý sorumluluðunu yapmakta ve Acýbadem Kozyataðý Kemik iliði nakil merkezinde çalýþmaktadýr.

Yaptýðý önemli çalýþmalar arasýnda, yarý uyumlu nakillerde TCR alfa beta seleksiyonuna ilave olarak APC deplesyonu ile nakil mortalitesi ve komplikasyonlarýnda 19 hastalýk bir seride %50 azalmaya neden olduðunu göstermesi olup bu çalýþmasý devam etmektedir.

Devam eden diðer önemli çalýþmasý ise dünyada ilk kez DMD hastada allogeneikumblikalkordmezenkimal kök hücreleri ile saðlýklý distrofin geninin nakledilebileceðini gösterdiði araþtýrmasýdýr.

Evli ve 2 çocuk babasýdýr.